Tate Modern – galeria sztuki nowoczesnej i współczesnej


Fot. 1 - Tate Modern


Galeria Tate Modern


Historia galerii Tate rozpoczęła się, kiedy przemysłowiec Henry Tate, który zarobił fortunę na handlu cukrem, zaoferował narodowi brytyjskiemu swoją kolekcję dziewiętnastowiecznego brytyjskiego malarstwa i sfinansował powstanie galerii. Tak narodziła się w 1889 roku pierwsza Tate Gallery.

Fot. 2 - Sir Henry Tate,
autor obrazu: Hubert von Herkomer, 1897


Obecnie istnieją cztery galerie Tate: Tate Liverpool, Tate St Ives oraz w Londynie Tate Britain i Tate Modern.
Ta ostatnia powstała w 2000 roku w budynku byłej elektrowni na Bankside w Londynie. Znajdują się tam prace stworzone od połowy XIX wieku pochodzące z całego świata.

Dzieła powstałe do lat 70’ XX w. określane są jako sztuka nowoczesna, czyli modernizm, charakteryzujący się odrzuceniem tradycyjnej koncepcji na rzecz artystycznego eksperymentowania. Znaczną jej częścią jest awangarda. Przykładowe kierunki w sztuce nowoczesnej to impresjonizm, surrealizm, secesja, kubizm.

Fot. 3 - "Fontanna" (replika), autor Marcel Duchamp, 1917
Tzw. pisuar Duchampa uznawany jest za przełom w sztuce. 


Natomiast termin sztuka współczesna jest używany dla dzieł powstających obecnie (od polowy XX w. do dziś) o charakterze nowatorskim lub awangardowym.
Obejmuje nie tylko malarstwo i rzeźbę, ale także happeningi (performance), instalacje, kolaże, fotomontaż czy film.

Fot. 4 - Trzy obrazy amerykańskiej malarki Agnes Martin


Fot. 5 - "Głowa katalońskiego chłopa", Joan Miró


Fot. 6 - Po lewej: "Ślimak", Henri Matisse; po prawej: "IKB 79", Yves Klein


Czym jest sztuka?


Powyższe przykłady wyzwalają u wielu odbiorców zasadnicze pytanie: Czym jest sztuka?
Słownik Języka Polskiego podaje dwie definicje tego słowa. Jest to “dziedzina działalności artystycznej wyróżniona ze względu na reprezentowane przez nią wartości estetyczne” oraz “umiejętność wymagająca talentu, zręczności lub specjalnych kwalifikacji”.
Sztuka współczesna wymyka się jednak tym określeniom. Kiedyś rzeczywiście słowo to obejmowało artyzm, ponadprzeciętne umiejętności z pewną dozą inwencji twórczej. Dzisiejsza sztuka sprawia wrażenie, że liczy się pomysł, wyjątkowa kreatywność i ekstrawagancja z pewną tylko dozą umiejętności. Choć jest to bardzo proste porównanie nie oddające złożoności zagadnienia i specjaliści zapewne będą się zżymać na taką opinię, to w przybliżeniu pokazuje różnicę. Dziś sztuka nie musi się podobać. Ale powinna przemawiać.


Fot. 7 - Wnętrze Tate Modern


W dzisiejszych czasach odbiorca jest traktowany skrajnie. Z jednej strony bywa zapraszany do współtworzenia podczas performance, a z drugiej strony bywa lekceważony, ponieważ kwestia jego estetyki bywa w ogóle nie brana pod uwagę przez artystę. Tworząc skupia się on jedynie na swoim wnętrzu i nie próbuje przedstawić swej myśli innym. Autor dzieła nie powinien być przecież ograniczany przez oczekiwania odbiorcy czy rynku finansowego. Tutaj jednak koło się zamyka, bo wysokość kwoty, za jaką sprzedaje się dzieło jest miarą uznania twórcy, co stanowi zewnętrzny nacisk na efekt jego pracy.

Słyszy się głosy, że słowo sztuka jest nadwyrężane w odniesieniu do niektórych dzisiejszych działań. Z drugiej strony określenie jej ram nie jest łatwe, jeśli w ogóle możliwe.
Jak świat światem wszystko to, co nowe, jest trudniej akceptowane niż znane formy. Odbiorca jednak jest zawsze w komfortowej sytuacji: może wybierać i oglądać po prostu to, co lubi.


Fot. 8 - Pop-art, Roy Lichtenstein

Jak zatem Tate Modern dobiera eksponaty na swoje ekspozycje? Galeria nie inwestuje dużych kwot w dzieła historyczne, aby móc być na bieżąco z aktualnymi trendami. Wystawiane są tam dzieła twórców, którzy wnieśli już znaczący wkład w sztukę światową i zdobyli uznanie z swoim kraju lub za granicą.
Zdarza się jednak, że nawet dla galerii selekcja nie jest łatwa, ponieważ tabliczka przy poniższym eksponacie informuje że “rodzi on pytania, w jaki sposób rozdzielamy obiekty na te, które cenimy i te, które odrzucamy jako odpady”. Jest to szafka autora, z której korzystał podczas swojej pracy przy wykopaliskach archeologicznych na brzegu Tamizy. Czy jest to sztuka, czy nie?

Fot. 9 - "Szafka", autor Mark Dion
  

Na uwagę zasługują



Fot. 10 - "Huśtawka", Wassily Kandinsky

Kandinsky to rosyjski przedstawiciel abstrakcjonizmu.




Fot. 11 - "Niejednoznaczna struktura nr 92", 
Jean Pierre-Yvaral

Yvaral znany ze wspaniałych czarno-białych oraz z intensywnie kolorowych graficznych kompozycji, dających mylące postrzeganie głębi.











Fot. 12 – Instalacja "Babel", Cildo Meireles

Instalacja “Babel” symbolizuje niezrozumienie pomiędzy ludźmi, jak w biblijnej wieży Babel, gdzie języki zostały pomieszane. Wcześniej motyw ten został wykorzystany na obrazie “Wieża Babel” przez Pietera Bruegla starszego w 1563 r.
Instalacja składa się z wielkiej ilości odbiorników radiowych starego typu i nowoczesnych elektronicznych urządzeń z których każde… jest włączone i nastawione na inną stację. Nie grają głośno, ale łącznie powodują niezrozumiały szum.








Przykładowi powszechnie znani artyści w Tate Modern



Fot. 13 - "Danie z gruszek", Pablo Picasso

Fot. 14 - "Telefon-homar", Salvador Dali

Fot. 15 - "Kompozycja C (Nr III) z czerwonym, żółtym i niebieskim",
Piet Mondrian


Polskie akcenty w Tate Modern


Wilhelm Sasnal to malarz pochodzący  z Tarnowa, rocznik '72. W 2007 roku znalazł się na pierwszym miejscu na liście 100 najważniejszych młodych artystów świata magazynu sztuki współczesnej “Flash Art” wydawanego w Mediolanie, a w 2008 roku jego tryptyk “Palące dziewczyny” został wylicytowany w Londynie za oszałamiające 465 tysięcy dolarów.

Fot. 16 - "Gaddafi 1", Wilhelm Sasnal


Franciszka Themerson i Stefan Themerson
Małżeństwo Themerson było parą awangardowych artystów: pisarzy i wydawców. Pani Themerson znana jest polskim czytelnikom ze zilustrowania pierwszego wydania “Kaczki Dziwaczki” Jana Brzechwy. Pan Themerson był filozofem, eseistą i filmowcem.
Wspólnie tworzyli filmy eksperymentalne, z których jeden krótkometrażowy  pod tytułem “Przygoda Człowieka Poczciwego” z 1937 roku, przedstawiany jest w Tate Modern. Jest to kino absurdalne, zaskakujące i wywołujące uśmiech.
Przed II wojną światową para wyemigrowała do Anglii, gdzie kontynuowała działalność artystyczną z wielkim powodzeniem.

Fot. 17 i 18 - Niemy film "Żywot Człowieka Poczciwego",
Franciszka i Stefan Themerson

Podsumowanie


Jeśli chodzi o komfort zwiedzania, to Tate Modern zaskakuje w porównaniu z innymi galeriami. Przede wszystkim przestrzeń nie jest gęsto zagospodarowana, a surowe wnętrza z białymi ścianami sprawiają wrażenie pustych i zimnych. Pozwalają jednak na przedstawienie dzieł w sposób taki, aby żaden inny bodziec nie burzył wrażenia ich odbioru. Niestety, w niektórych pomieszczeniach zastosowane oświetlenie w zbyt małym stopniu eksponuje prace (z małymi wyjątkami).


Fot. 19 - Wnętrza Tate Modern

    
Warto odwiedzić tę galerię w celu poznania światowych dzieł. Nawet jeśli nie przepada się za sztuką nowoczesną i współczesną, to na pewno będzie to nowe, ciekawe, życiowe doświadczenie.
Czas zwiedzania wynosi od około jednej do półtorej godziny.

Bilety: Zwiedzanie wystawy głównej jest DARMOWE (w czasach koronawirusa obowiązują zapisy przez internet). Dodatkowe wystawy są odpłatne.
Adres: SE1 9TG, Bankside, Londyn


Dodatkowe atrakcje w Tate Modern


Wystawy czasowe. Do 15 listopada 2020 otwarta jest m. in. wystawa “Andy Warhol”. Jest to nie lada gratka dola miłośników pop-art. Bilet kosztuje 20 funtów od osoby.

Fot. 20 - Wejście na wystawę "Andy Warhol" w Tate Modern

W Tate Modern jest platforma widokowa na panoramę rozciągającą się po drugiej stronie Tamizy, np. na Katedrę św. Pawła. Niestety jest nieczynna w czasach koronawirusa.

Jak w każdym większym obiekcie turystycznym w Wielkiej Brytanii, na miejscu funkcjonują sklepiki, które mają w swojej ofercie oryginalne towary, jak koszulki np. z motywami pop-art, torby, książki tematyczne czy drobne upominki.



Fot. 21 - Jedno z wejść do Tate Modern od strony brzegu Tamizy



Zapraszamy do polubienia profilu Nietypowy Londyn na Facebooku, gdzie jest jeszcze więcej ciekawostek.

---------------------------------------------------------

Główne źródło informacji:
1.    Strona internetowa galerii Tate: www.tate.org.uk

Źródła fotografii:
Fot. 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21 - zdjęcia własne właściciela strony internetowej www.nietypowylondyn.com
Fot. 2 - www.tate.org.uk