Londyńskie zielone chatki z wiktoriańskich czasów

Fot. 1 - Zielona budka przy Russell Square

Na ulicach Londynu można spotkać niepozorne, ale charakterystyczne, podobnie wyglądające, małe, zielone domki. Najdłużej istniejący ma 145 lat, czyli jest starszy od Muzeum Historii Naturalnej i od Tower Bridge! Pochodzą one z czasów wiktoriańskich i powstały w szczególnym celu.


Pełniły funkcję małych schronisk, w których woźnice dorożek mogli schować się przed słońcem, deszczem, ogrzać się w zimie, posilić i wypić gorącą herbatę. Przed powstaniem zielonych domków odpoczywali oni w pubach, skąd czasem trudno było ich przywołać z powrotem do pracy. Poza tym konieczność pozostawienia na ulicy konia i pojazdu pociągała za sobą dodatkowy koszt – należało zapłacić komuś za ich pilnowanie.

Fot. 2 - Konne taksówki przy schronisku na Whitehall Place, 1887 r.


Jako, że dwukołowe pojazdy były rodzajem taksówek, schroniska stawiane były przy drogach publicznych i z tego względu nie mogły zajmować więcej miejsca niż dorożka zaprzężona w konia, aby nie przeszkadzały w ruchu ulicznym.

W schroniskach panowały surowe zasady: zakazany był alkohol, hazard i przeklinanie.


Fot. 3 - Jedna z zielonych budek stawianych na przełomie XIX i XX wieku


Z 61 chatek postawionych 
w obrębie 6 mil od Charing Cross przez fundusz Cabmen’s Shelter Fund do dziś zachowało się 13. Obecnie wszystkie są zabytkami II stopnia. Prototyp zbudowano w 1872 roku, a pierwsza właściwa budka powstała trzy lata później. W innych rejonach Londynu, dalej od centrum miasta, również funkcjonowały tego typu obiekty. Jeden z nich jest naprzeciwko stacji Ealing Broadway.


Fot. 4 - Schronisko taksówkarzy przy stacji Ealing

Obecnie tylko niektóre z nich pełnią swą pierwotną rolę schroniska dla taksówkarzy. Takim wyjątkiem jest chatka na Ealingu. Jest to miejsce odrestaurowane w 2012 roku staraniem samych kierowców i uratowane przed planem wyburzenia.

Wnętrze przypomina pomieszczenie kuchenne w zakładzie pracy. Są tam: stół, ławki, szafki, lodówka oraz sprzęty takie jak toster, mikrofalówka czy czajnik. Naczynia każdy kierowca posiada swoje i nie obawia się pozostawić ich tam na czas wykonywania swojej pracy. 


Dziś zielone chatki stanowią głównie małe bary dostępne dla wszystkich, w których sprzedawane są napoje i przekąski. Niektóre z nich nie spełniają jakiejkolwiek użytkowej funkcji, tylko po prostu istnieją. Dla Anglików jednak takie nie używane obiekty, będące w zadowalającym stanie, nie są jedynie reliktem przeszłości, ale szanowanym historycznym dziedzictwem. 


Fot. 5 - Embankment Place Cabmen's Shelter


Ciekawostka:

W języku angielskim jednym z określeń taksówki jest cab. Zostało ono przejęte od rodzaju dorożki przeznaczonej na cele usługowe do przewozu ludności w mieście, którą był cabriolet.





Fot. 6,7,8, 9 (licząc od góry) - Każdy z 4 pojazdów to tradycyjna londyńska czarna taksówka,
czyli
black cab



Lokalizacje londyńskich zielonych chatek Cabmen's Shelters:

1.      Chelsea Embankment, SW3  – przy moście Albert Bridge

2.      Embankment Place, WC2N - Nothumberland Ave przy zejściu z mostu Golden Jubilee Bridge

3.      Grosvenor Gardens 8, SW1W – północno-zahodnia strona ogrodu 

4.      Hanover Square, Mayfair W1 – przy zachodniej stronie parku 

5.      Kensington Park Road, Nothing Hill W11 – przy zjeździe na Bulmer Mews  

6.      Kensington Road, SW7  – południowa strona Kensington Gardens, przy ulicy Hyde Park Gate

7.      Pont Street, Belgravia SW1X - przy parku Cadogan Place

8.      Russell Square, Bloomsbury WC1H - wschodni róg parku

9.      St George’s Square, Pimlico SW1V - przy Lupus Street

10.   Temple Place, WC2R

11.   Thurloe Place 10a, Kensington, SW7 – naprzeciw Victoria & Albert Museum 

12.   Warwick Avenue 42a, Little Venice W9 – przy stacji metra

13.   Wellington Place, St John’s Wood, NW8 - przy północnym rogu St. John's Wood Church Gardens

14.   Haven Green, W5 – naprzeciw stacji Ealing Broadway



Zapraszamy do polubienia profilu Nietypowy Londyn na Facebooku, gdzie jest jeszcze więcej ciekawostek.



 --------------------------------------

Główne źródła informacji:

1. Strona internetowa The Cabbies Shelter Project https://www.cabbiesshelters.org/ (dostęp 12.10.2020)

2. Artykuł "Cabmen's shelters, London", strona internetowa Heritage and History https://www.heritageandhistory.com, 2009 (dostęp 11.10.2020)

3. Hasło "Cabmen Shelters", Heidi Schwartz, strona internetowa  Conservation Wiki: https://www.designingbuildings.co.uk/wiki, 2020 (dostęp 11.10.2020)


Źródła fotografii:

Fot. 1, 5, 9 - zdjęcia własne właściciela strony internetowej https://www.nietypowylondyn.com/

Fot. 2 - York & Son image, ok. 1887, English Heritage

Fot. 3 - Ilustracja z "Illustrated London News" z 20.02.1875 r., Peter Jackson Collection

Fot. 4 – Jakub Budzicz

Fot. 6 - https://dictionary.cambridge.org/pt/dicionario/ingles/hansom-cab

Fot. 7 - Hulton Archive/Stringer

Fot. 8 - Ilustracja z "Victorian and Edwardian horse cabs", Trevor May, Shire Library, Oxford, 2009